Yeni Kararlar ve Değişim

Yaşam yolunda ilerlerken kimi zaman hayatımızın gidiş yönünü sorgular, bazen de birtakım değişiklikler yapma arzusu duyarız. Hedeflediğimiz değişikliği bazen gerçekleştirmekte zorlanırız ve “Neden olmadı?” diye sorarız.

Aşağıda sizinle değişim için nelere ihtiyacımız olduğunu, bilimsel araştırmaların vardığı sonuçları paylaşmak isteriz.

Zamansal İşaretler Araştırması: (Dai&Mileman 2014). Bu araştırma der ki değişim için; davranış değişikliği, motivasyon artışı, çözüme duyulan inanç, sağlıklı davranışa yönelme, geçmiş başarısızlıktan ayrışma gibi faktörlere ihtiyaç bulunmaktadır.

Hedef Belirleme Teorisi: (Locke&Latham,2002). Spesifik, zor ama ulaşılabilir hedefler yüksek performansı tetikler.

Hedefin daha iyi çalışmasına katkı sağlayacak tüyolar:

Netlik: A noktasından B noktasına ulaşmak için yol haritanı çizebilirsin, ilerlemeyi  takip edebilirsin netlik sayesinde.

Meydan okuma (challenge): Ne çok az ne çok zorlayıcı kendine meydan okuyabilirsin.

Bağlılık: İster tutkuyla ister kişisel fark etmez, bir hedefe yönelik bir  bağın olması ona ulaşmayı güçlendirir.

Geribildirim Amacına yönelik ilerlemeni takip etmek, geribildirim stratejileri kullanmak.

Özyeterlilik- Değişime olan inançta artış: (Bandura, 1977). Sosyal Etki Kuramı’nda deneyim, gözlem ve modellemenin özyeterlilik ve değişmeye yönelik inanç için önemi vurgulanmış.

Belirgin-Gerçekçi Hedefler: (Wallace&Etkin,2018). Bu araştırmaya göre; bir son noktası olan belirli hedefler, aynı zamanda hedef ilerlemesini değelendirmeye izin veren referans noktası olarak da hizmet eder, bu sayede motivasyon artar.

Kişisel Değerlerin farkında olmak: (Elliot,1999). Hedef belirlemede önemli bir faktör de kişisel değerlerimiz. Sen hedef koyabilirsin, “Şu kadar para kazanacağım, işimde en yetkili ben olacağım, herkesin aklına ilk ben geleceğim…” Bunun için hayatını feda edebilir, geceni gündüzüne katabilirsin. Ve hedefine ulaşırsın da. Ama sonrası elde var sıfır. Tatminsiz, kopuk, belki huzursuz… Kendini elde ettiğin hayatı sorgularken bulabilirsin.

Eylemler ve hedefler değerlerimize dayanmadığında kopukluk ve taminsizlik olabilir. Hedefin değerinle örtüştüğündeyse beyinde dopamin salgılanır, çabayı güçlendirir, daha çok tatmin olursun. Elliot der ki; beynimiz inançlarımızla eylemlerimizin uyumlu olmasına programlı, öyle olmazsa kaygı ve huzursuzluk olur.

Mindfulness&Özyansıma(Self reflection): Brown&Ryan (2003) der ki; kişinin duygu ve davranışını fark etmesi anlamlı ve ulaşılabilir karar almada önemli.

Mindfulness anda olma becerimizi geliştiren teknikler içerir. Yapılan araştırmalarda Mindfuness’ın, uzun vadede kişisel iyi oluşu desteklediği bulunmuş.  Örneğin; kanser hastalarında uzun vadede stres oranlarında düşüş görülmüş.

Sağlamlılık-Dayanıklılık: Bonanna(2004), zorluklara karşı esneyebilme ve uyumlanma yetisinin hedefi gerçekleştirmeyi arttırdığını söyler.

Psikolojik dayanıklılık kişinin stres, travmatik olaylara karşı uyumlanarak ruh sağlığını koruma kapasitesi olarak açıklanabilir.

Dayanıklılığı güçlendiren faktörler:

• Bilişsel esneklik: Farklı perspektiflerden bakabilme becerisidir.

• Duygusal düzenleme: Özşefkat, mbct-mbsr programları duygu düzenleme için faydalıdır.

• Sosyal destek: Kişinin sosyal bağını güçlendirmesi, ilişkide olması

• Anlam arayışı: Frankl, yaşama anlam katarak travmatik durumu daha sağlıklı şekilde atlattığımızı savunur

Bunların yanı sıra fiziksel sağlığımızı koruyucu davranışlarda bulunmak da psikolojik dayanıklılığımızı arttırmaya yardımcı olacaktır.